Ciekawostki historyczne: Statua Wolności. Wolność Opromieniająca Świat – francuski symbol Ameryki

Statua Wolności to jeden z najbardziej rozpoznawalnych obiektów świata. Stoi na wyspie Liberty Island w Nowym Jorku i przyciąga chyba wszystkich turystów odwiedzających miasto. Statua Wolności (Statue of Liberty) od 1886 r. witała imigrantów przybywających do Nowego Jorku. Dawniej tuż obok niej przepływały statki pasażerskie z ludźmi z całego świata. Była dla nich symbolem nadziei i dobrobytu, który miał czekać w Stanach Zjednoczonych.

Rzeźba na stulecie

Frederic Auguste Bartholdi, fotografia, rzeźbiarz, Statua Wolności, Niezła Sztuka

Frederic Auguste Bartholdi, ok. 1880, fot. Napoleon Sarony

W stulecie odzyskania niepodległości przez Stany Zjednoczone rząd francuski, chcąc symbolicznie upamiętnić przymierze Francji z Ameryką Północną, zlecił wykonanie odpowiedniego pomnika rzeźbiarzowi Frédéricowi Bartholdiemu. Zadanie nie było łatwe, dlatego też rzeźbiarz, chcąc rzetelnie wykonać zlecone zadanie, wybrał się w 1871 roku w podróż przez Amerykę. Niestety wrażenia z podróży nie były najlepsze, gdyż artysta przekonał się, że Amerykanie są pozbawieni gustu i wrażliwości estetycznej. We wspomnieniach pisał też, że Amerykanie mają ograniczoną wyobraźnię.

Jednak po powrocie z podróży wiedział, jaki charakter ma mieć pomnik. Początkowo chciał zaprojektować monument w kształcie ogromnej latarni morskiej w kształcie egipskiej kobiety, by tym samym odnieść się do powstającego Kanału Sueskiego.

Frédéric-Auguste Bartholdi, Statua Wolności, Niezła Sztuka

Zdjęcie przedstawiające Frédérica-Auguste’a Bartholdiego, twórcę Statui Wolności w paryskiej pracowni, 1875, źródło: Library of Congress

Finalnie zdecydował się koncepcję monumentu oprzeć na prostym symbolizmie, który będzie czytelny i jednocześnie zadowoli mieszkańców Ameryki: zaprojektowany posąg w stylu neoklasycyzmu realistycznego przedstawiać miał kobietę odzianą w togę, która prawą ręką wznosi płonącą pochodnię (symbol światła), zaś w lewej trzyma kamienną tablicę upamiętniającą datę podpisania Deklaracji Niepodległości: JULY IV MDCCLXXVI (4 lipca 1776). Niektórzy badacze dopatrują się nawiązań do solarnego bóstwa Mitry z perskiej mitologii.

Statua Wolności, Nowy Jork, USA, Niezła Sztuka

Części Statui Wolności na wystawie w Filadelfii w 1876, źródło: Library of Congress

W dolnej części postumentu, obok stóp zaprojektowane były pęknięte kajdany, zaś głowę kobiety zdobić miała korona w kształcie siedmiu promieni, symbolizujących siedem kontynentów świata. O ile raczej jest pewne, że surowo-minorowe rysy twarzy posągu są rysami matki rzeźbiarza, o tyle jej figura budzi po dziś dzień liczne spekulacje. Najprawdopodobniej modelką do wykonania posągu była kochanka rzeźbiarza.

Statua Wolności, Nowy Jork, Niezła Sztuka

Budowa Statui Wolności, 1883, źródło: Rarehistoricalphotos.com
Statua Wolności, USA, Nowy Jork, Paryż, rzeźba, pomnik, Niezła Sztuka

Statua Wolności rozłożona na części w Paryżu w 1883, fot. Albert Fernique, źródło: New York Public Library

Jako ciekawostkę warto tutaj podać, że wystająca spod togi stopa kobiety ma kształt tzw. stopy Mortona (najdłuższym z palców w stopie jest palec drugi). Nie był to przypadkowy zabieg kompozycyjny, bo taka budowa stopy występuje podobno u osób wyjątkowo inteligentnych. O ile wykonanie pomnika, jak też jego transport leżały w gestii rządu Francji, tak organizacja stosownego i godnego miejsce na pomnik leżała po stronie Ameryki. Rząd amerykański zdecydował się wykupić niewielką wyspę u ujścia rzeki Hudson do oceanu: tutaj miał stanąć podarunek od Francji.

Inauguracja Statui Wolności w porcie nowojorskim, 28 października 1886. Uroczystości przewodniczył prezydent USA Grover Cleveland, źródło: Rarehistoricalphotos.com

Pomnik w momencie otwarcia miał ciepłą bursztynową barwę, jednak z czasem miedź zaczęła się utleniać, pokrywając się patyną i monument nabierał zielonkawej barwy. Złośliwcy twierdzili, że symbol Stanów Zjednoczonych zielenieje z zazdrości, widząc, jak rozwija się potęga Europy. Przez pierwsze szesnaście lat pomnik pełnił swą pierwotną i pragmatyczną funkcję, był też latarnią morską, świecąc na okoliczne wody na odległość około czterdziestu kilometrów. Kiedy otwarto pomnik dla zwiedzających, okazało się, że francuski inżynier Gustave Eiffel zaprojektował wewnątrz monumentu ciągi spiralnych schodów prowadzących do punktu widokowego znajdującego się w koronie pomnika.

Statua Wolności, Nowy Jork, USA, pomnik, rzeźba, targi światowe, Niezła Sztuka

Prace nad renowacją Statui Wolności przed targami światowymi w 1939, źródło: Hulton Archive

By wejść na górę, trzeba pokonać 354 schody. Widok z dwudziestu pięciu okien umiejscowionych na szczycie jest imponujący, jednak sama wędrówka na szczyt jest mozolna i uciążliwa, na pewno nie dla osób cierpiących na klaustrofobię, bo ostatnie 160 schodków ma zaledwie 45 cm szerokości, przy wysokości korytarza nieco poniżej dwóch metrów. Mało kto wie, że istnieje też trzeci ciąg schodów do pochodni. Jest on od 1916 roku niedostępny dla zwiedzających po tym, jak skoczył stąd samobójca.

Symbol Nowego Jorku na całym świecie

Po niemal czterdziestu latach od odsłonięcia, w 1924 roku Statua Wolności została uznana za narodowy pomnik Stanów Zjednoczonych, zaś w 1984 roku została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Dwa lata później oryginalna pochodnia została zastąpiona nową, której płomień pokryto dwudziestoczterokaratowym złotem.

Dzisiaj trudno wyobrazić sobie Nowy Jork bez tego monumentu, wrósł on trwale w tkankę miasta. Repliki i wizerunki Wolności Opromieniającej Świat są najczęściej sprzedawaną pamiątką z Nowego Jorku. Siła oddziaływania pomnika jest tak wielka, że wiele państw zapragnęło mieć również na swojej ziemi tego rodzaju symbol. Najbardziej znana jest kopia nowojorskiej Statui Wolności w Paryżu na Île aux Cygnes (Wyspie Łabędziej).

 

red.

źródło: niezlasztuka.net/