9 października – Światowy Dzień Poczty i Znaczka Pocztowego

W niedzielę 9 października 2022 obchodzimy Światowy Dzień Poczty i Znaczka Pocztowego. Jego historia sięga roku 1840, kiedy to dzięki nauczycielowi i urzędnikowi poczty królewskiej Wielkiej Brytanii Rowlandowi Hill’owi wprowadzono do obiegu pierwszy znaczek pocztowy tzw. Black Penny o wartości 1 pensa z wizerunkiem młodej królowej Wiktorii. Niedługo po tym wydarzeniu, inne kraje wprowadziły znaczek jako dowód wniesienia opłaty za usługi przewozu i doręczenia korespondencji. Pierwszy polski znaczek pocztowy (tzw. „Polska nr 1”) wprowadzono do obiegu w Królestwie Polskim 1 stycznia 1860 (opłata za list o wadze do 1 łuta wynosiła 10 kopiejek).

Forma dowodu wniesienia opłaty za usługi przewozu w postaci znaczka pocztowego przetrwała do dziś.

Pierwszy znaczek pocztowy w historii

Wprowadzona brytyjska reforma postępowała dość szybko. Wraz z początkiem stycznia 1840 r. ustalono, że opłata pocztowa za list lżejszy niż ½ uncji będzie wynosić 1 pensa. Prawie cztery kolejne miesiące zajęły prace nad znaczkami oraz wspomnianą powyżej papeterią. Ogólny wygląd pierwszego znaczka również zawdzięczamy Rowlandowi Hill’owi – to on zaproponował aby znalazł się na nim prosty wzór ukazujący lewy profil ówcześnie panującej królowej Wiktorii. Wzorem dla portretu na czarnej jednopensówce stał się medal autorstwa Williama Wyon’a przedstawiający Wiktorię, jeszcze wtedy księżniczkę, w wieku 15 lat. Wizerunek ten nie zmienił się przez cały okres jej panowania – można zatem stwierdzić, że królowa również nigdy nie miała okazji się zestarzeć.

6 maja 1840 roku do powszechnego użytku w Wielkiej Brytanii wszedł pierwszy na świecie, przyklejany znaczek pocztowy. Ze względu na swój kolor oraz nominał zwany jest Penny Black – czarną jednopensówką.

Choć czarna jednopensówka produkowana była jedynie przez rok, nie należy ona do rzadkich okazów – wydrukowano ich aż 68 milionów! Znacznie bardziej unikalnymi są tzw. Twopenny Blue, niebieskie dwupensówki, używane do listów o wadze nieprzekraczającej 1 uncji, które weszły do obiegu 8 maja 1840 r. Tych wydano „zaledwie” 6,5 miliona.

Twopenny Blue – w obiegu od 8 maja 1840. Copyright: HM Queen Elisabeth II

Ponieważ Penny Black i Twopenny Blue były pierwszymi znaczkami pocztowymi na świecie, nie umieszczono na nich informacji z jakiego kraju pochodzą. I tak pozostało do dziś, co czyni brytyjskie znaczki wyjątkowymi względem innych. Tradycja kontynuowana jest również w przypadku występującego na nich przedstawienia – nadal cechą wyróżniającą znaczki brytyjskie jest głowa obecnie panującego monarchy zwrócona w lewą stronę.

Pierwszy polski znaczek pocztowy

W 1815 roku, po powołaniu do życia Królestwa Polskiego, utworzono jego pocztę. Instytucja ta kontynuowała zadania i tradycje gruntownie zreformowanej przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego poczty Rzeczypospolitej. Poczta Królestwa miała całkowitą autonomię.

Po klęsce Powstania Listopadowego władze carskie ograniczyły jej samodzielność. W 1851 roku poczta została podporządkowana Głównemu Zarządowi Pocztowemu Cesarstwa. Stopniowo odzyskiwała jednak niezależność, czego wyrazem było wprowadzenie do obiegu 5 stycznia 1860 roku pierwszego polskiego znaczka pocztowego. Przedtem na ziemiach zaboru rosyjskiego posługiwano się jedynie znaczkami rosyjskimi. Po upadku Powstania Styczniowego Królestwo Polskie utraciło autonomię. Wydrukowane niedawno znaczki wycofano z  obiegu pomiędzy 1 a 13 kwietnia 1865 roku.

1860. Pierwszy polski niekasowany znaczek pocztowy nr 1, Polska Jedynka, wprowadzony do obiegu 01.01.1860 roku w Królestwie Polskim.

Przez następne lata znaczki pocztowe pełniły swoją praktyczną rolę jako świadectwo opłat za usługi błyskawicznie rozwijającego się rynku pocztowego, stając się niepostrzeżenie jedną z najważniejszych pasji zbieraczy wśród setek milionów ludzi na świecie.

Dzisiaj obchodzimy również Światowy Dzień Poczty ustanowiony 9 października 1969 roku dla upamiętnienia podpisania Traktatu Berneńskiego powołującego Światowy Związek Pocztowy. Pocztowcy w Polsce obchodzą swoje święto 18 października na pamiątkę ustanowienia pierwszego połączenia pocztowego przez króla Zygmunta II Augusta w 1558 roku.

Sklep internetowy Poczty Polskiej S. A.

W ofercie Filatelistycznego Sklepu Internetowego można znaleźć znaczki pocztowe, koperty pierwszego dnia obiegu (FDC), całostki oraz inne walory filatelistyczne, wydane przez Pocztę Polską.
Ponadto w ofercie znajdują się także klasery, wydawnictwa kolekcjonerskie i akcesoria niezbędne filatelistom oraz kolekcjonerom zajmującym się numizmatyką. Asortyment dostępny w sprzedaży jest systematycznie uzupełniany o pojawiające się nowe walory i towary filatelistyczne.

Każdego roku Poczta Polska oddaje w ręce klientów i filatelistów wiele wspaniałych wydawnictw, które edukują, przypominają o najważniejszych wydarzeniach i postaciach, upamiętniają wielkie rocznice oraz zapełniają ludzką potrzebę obcowania z kulturą czy sztuką.

 

red. P.S./

źródło: PP S.A.; muzhp.pl/; superbiz.se.pl/