27 grudnia po raz pierwszy obchodzimy Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego

Święto to, mające upamiętniać zwycięski zryw Polaków przeciwko Niemcom z lat 1918–1919, przypada w rocznicę wybuchu insurekcji. W tym roku obchodzimy je po raz pierwszy.

Ustanowienie Narodowego Dnia Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego to hołd oddany bohaterskim powstańcom, ale też szansa na to, by Polacy poznali historię zrywu Wielkopolan sprzed wieku – mówi Tadeusz Musiał, prezes Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919.

Od 1795 roku Polska za sprawą Niemiec, Rosji i Austro-Węgier zniknęła z map świata. Długie lata zaborów nie osłabiły jednak patriotycznych nastrojów wśród Polaków. Niepodległość udało się odzyskać po 123 latach wskutek rozstrzygnięć I wojny światowej. 11 listopada 1918 roku Wielkopolska nie znajdowała się jeszcze w granicach odrodzonej Rzeczypospolitej, ale informacje docierające z Warszawy rozpaliły wśród mieszkańców regionu chęć szybkiego powrotu do macierzy.

26 grudnia 1918 roku Poznań odwiedził Ignacy Jan Paderewski. Jego płomienne przemówienie porwało Wielkopolan i było bezpośrednim pretekstem do chwycenia za broń dzień później. Walki wybuchły w Poznaniu kilka minut przed godziną 17:00. Podczas starcia o Prezydium Policji zginął pierwszy powstaniec Franciszek Ratajczak. Polacy sukcesywnie zdobywali kolejne strategiczne części miasta. Ostatni punkt niemieckiego oporu w Poznaniu – Ławicę – przejęli 6 stycznia 1919 roku.

103. rocznica wybuchu powstania wielkopolskiego. Pierwszy raz jako święto państwowe (fot. WMN)

Powstanie wielkopolskie wybuchło 27 grudnia 1918 r. w Poznaniu. W pierwszym okresie walk, do końca roku, Polakom udało się zdobyć większą część miasta. Powstanie nie ograniczało się terytorialnie do stolicy regionu. Do połowy stycznia wyzwolono większą część Wielkopolski, a walki wykroczyły nawet poza jej historyczne granice. W szczytowym momencie Armia Wielkopolska pod wodzą najpierw gen. Stanisława Taczaka, a później gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, liczyła 120 tysięcy żołnierzy. Zryw został zakończony zwycięstwem, które zostałe potwierdzone podczas rozejmu w Trewirze. Dokument podpisany 16 lutego przez Niemcy i państwa Ententy uznał front wielkopolski za front walki państw sprzymierzonych.

Ostateczne zwycięstwo przypieczętował traktat wersalski z 28 czerwca 1919 roku. Do Polski wróciła zdecydowana większość dawnego Wielkiego Księstwa Poznańskiego, z wyjątkiem Piły, Trzcianki, Międzyrzecza, Skwierzyny, Babimostu i Wschowy.

Powstańcy wielkopolscy w okopach, styczeń 1919. Fot. Wikimedia Commons

Jak co roku, główne uroczystości - organizowane przez samorząd województwa wielkopolskiego - odbędą się 27 grudnia o godz. 16:40 przy pomniku Powstańców Wielkopolskich w Poznaniu. W tym czasie - w historyczną godzinę wybuchu walk - tradycyjnie zabrzmią syreny. Na minutę zatrzymają się także tramwaje i autobusy. Uroczystość będzie można śledzić online za pośrednictwem strony www.27grudnia.pl.

Główne uroczystości 103. rocznicy wybuchu Powstania Wielkopolskiego odbędą się w Poznaniu pod pomnikiem przy skrzyżowaniu ulic Wierzbięcice i Królowej Jadwigi

 

red. P.S.

źródło: TVP Poznań, dzieje.pl/