Ciekawostki historyczne: W polskiej wsi Bóbrka znajduje się najstarszy na świecie szyb naftowy

Maleńka, galicyjska miejscowość Bóbrka zasłynęła w XIX wieku jako miejsce powstania pierwszego na świecie przedsiębiorstwa naftowego. Mimo, że kopalnia pełni obecnie funkcje muzealne, to czarne złoto wydobywane jest tu do dzisiaj. W tej wsi leżącej w województwie podkarpackim, powiecie krośnieńskim – znajduje się najstarszy na świecie szyb naftowy. Został wykopany ręcznie w 1854 roku. Pionierami przemysłu naftowego i założycielami kopalni byli: Ignacy Łukasiewicz, Tytus Trzecieski, Karol Klobassa-Zrencki.

 

Ropa z Podkarpacia

Lasy w okolicach wsi Bóbrka już w średniowieczu znane były z oleistych gleb. Przez wieki miejscowi rolnicy zbierali tzw. olej skalny, który się tam pojawił i wykorzystywali go do leczenia bydła lub do smarowania osi i kół. W 1854 roku wspomniana we wstępie trójka mężczyzn rozpoczęła przemysłowe wydobycie ropy. Dwa lata później, na podstawie ustnej umowy, została założona spółka. Wspólnicy podzielili się rolami: Trzecieski odpowiadał za zaplecze finansowe; Klobassa-Zrencki przekazał grunty, a Łukasiewicz – swoją drogą wynalazca lampy naftowej – został kierownikiem przedsiębiorstwa i dzielił się wiedzą z współpracownikami.

fot. domena publiczna - Ignacy Łukasiewicz

Początkowo olej gromadził się w 120-metrowym rowie melioracyjnym. Później ręcznie wiercono otwory na głębokość do 150 metrów. W latach 1854-1880 wybudowano około 60 obiektów wiertniczych. W tym czasie ponad 100 pracowników, głównie z okolicznych miejscowości, wydobywało rocznie około 230 wagonów ropy. Szyb „Małgorzata” w 1858 roku produkował 4000 litrów dziennie. Oglądane dziś w skansenie kopanki „Franek” i „Janina” powstały około 1860 roku. Z czasem siłę ludzkich rąk zastąpiła maszyna parowa, która pozwalała dokopać się na głębokość 240 metrów.

Oglądane dziś w skansenie kopanki „Franek” i „Janina” powstały około 1860 roku

W 1871 Klobassa-Zrencki przejął udziały wspólników i stał się jedynym właścicielem kompleksu. Ropa z Bóbrka była dobra jakościowo. Ceniono ją na całym świecie. Duża w tym zasługa Łukaszewicza, który już jako pracownik nadal zarządzał spółką. Ale nie tylko. Farmaceuta nie dość, że „obrabiał” produkt, to jeszcze go reklamował, sprzedawał, a także doskonalił sam sposób jego wydobycia. Niestety, zmarł w 1882 roku, a wydarzenie to zakończyło założycielską fazę polskiego wydobycia i przetwórstwa ropy naftowej. Po śmierci Łukasiewicza, dyrektorem kopalni został Adolf Jabłoński, a następnie Zenon Suszycki. Kopalnia w Bóbrce przetrwała wojny i w latach 50. XX wieku przeżyła ponowne odrodzenie, kiedy to na południowym fałdzie antykliny odkryto nowe złoże ropy.

Muzeum pachnące ropą naftową

Otwarta w 1854 roku, najstarsza na świecie i nadal działająca kopalnia ropy naftowej to siedziba wyjątkowego muzeum. Utworzone w duchu popularnego ogólnoświatowego trendu turystyki industrialnej ekspozycje umożliwiają poznanie historii przemysłu naftowego. W otoczeniu przepięknego lasu bobrzeckiego znajdują się XIX-wieczne kopanki, w których można zobaczyć naturalną ropę naftową, czyli czarne złoto, które i teraz wydobywa się z szybów pochodzących z czasów Łukasiewicza.

Spacerując alejkami ukazują się nam unikatowe urządzenia związane z przemysłem naftowym, rafineryjnym i gazowniczym. Teren, na którym znajduje się muzeum, to wydzielony, najstarszy obszar kopalni o powierzchni 20 ha z ponad 50 obiektami udostępnionymi do zwiedzania. W Bóbrce zobaczyć można oryginalne narzędzia i urządzenia służące do drążenia studni-kopanek, wiercenia otwo­rów czy makiety obrazujące historię naro­dzin polskiego przemysłu naftowe­go i pierwszych prac górniczych. Potencjał kopalni w Bóbrce jest uniwersalny i ma wartość unikatową w obszarze dziedzictwa industrialnego całego świata.

Najcenniejsze skarby związane z wydobyciem czarnego złota

Do najbardziej unikalnych i bezcennych zabytków muzealnych Bóbrki należą obiekty, pochodzące z czasów Ignacego Łukasiewicza. Zachowały się tu dwa oryginalne szyby naftowe z XIX wieku o imionach „Franek” i „Janina”. Kopanka Franek, została wykonana ręcznie ok. 1860 r. do głębokości 50 m, a następnie w latach późniejszych pogłębiona za pomocą wiertnicy ręcznej do głębokości 150 m. Natomiast kopanka Janina została wykopana ręcznie do głębokości aż 132 m, a następnie pogłębiona wiertnicą ręczną do głębokości 250 m i jest do dziś jest eksploatowana.

Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego. Kopanka Franek z 1860 roku. (Fot. Krzysztof Zajączkowski)

Fenomen Bóbrki i Łukasiewicza tkwi w tym, że już za życia genialny wynalazca z Podkarpacia zaczął tworzyć na miejscu kopalni muzeum przemysłu naftowego. Osobiście oznaczył ten teren dla potomnych, fundując w 1872 roku pamiątkowy obelisk. Widnieje na nim napis: „Dla utrwalenia pamięci założoney kopalni oleyu skalnego w Bóbrce, w roku 1854 – Ignacy Łukaszewicz”.

Równie cennym obiektem muzeum jest warsztat mechaniczny z 1864 roku, o konstrukcji drewnianej, który służył do obsługi wierceń metodą udarową wraz z maszynami obróbczymi. Cennym obiektem jest drewniana kuźnia kopalniana z 1856 roku, wyposażona w stare narzędzia kowalskie oraz dwa paleniska zbudowane z cegły, podsycane za pomocą skórzanego miecha z lat 1890-1895 oraz zrekonstruowana wiertnica ręczna z 1862 roku, służąca do wiercenia płytkich otworów metodą udarową.

Drewniana kuźnia kopalniana z 1856 roku. (Fot. Krzysztof Zajączkowski)

Charakterystycznym obiektem dla Bóbrki jest wiertnica polsko-kanadyjska, ulokowana na samym końcu terenu muzeum. Wykorzystywano ją do wiercenia w trudnych warunkach. Zaadaptowana przez polskich specjalistów, zmodernizowana i dostosowana pod tutejsze potrzeby – używana była do rozwiercania najbogatszych w galicyjskim przemyśle złóż ropy naftowej.

Na turystów czeka także sala ekspozycji rafine­ryjnych i dystrybucji produktów naftowych, sterownia instalacji destylacji rurowo-wieżowej oraz przepływomie­rze, odmierzacze paliw i dystrybutor paliw z 1934 r.

Sterownia instalacji destylacji rurowo-wieżowej. (Fot. Krzysztof Zajączkowski)

Warto odwiedzić Budynek Administracyjny kopalni tzw. Dom Łukasiewicza z 1865 roku. Pozornie nieduży domek skrywa w sobie ogrom eksponatów, w tym zachwycającą aptekę urządzoną na wzór XIX-wieczny z oryginalnymi utensyliami aptecznymi oraz laboratorium aptecznym. Obie sale urozmaicone są słuchowiskiem multimedialnym, w którym głównym bohaterem jest I. Łukasiewicz. Słuchowisko poświęcone zostało historii odkrycia nafty i założenia kopalni ropy naftowej w Bóbrce. W budynku zgromadzono kolekcję lamp naftowych, fotografii oraz ekspozycję geologiczną. Dla turystów dostępny jest również gabinet – dworski salonik z olejnymi portretami Ignacego Łukasiewicza i jego żony – Honoraty, a także ciekawym zbiorem meble ze zniszczonego dworku Łukasiewiczów w Chorkówce.

Dworski salonik z olejnymi portretami Ignacego Łukasiewicza. (Fot. Krzysztof Zajączkowski)

red. P.S.

źródło: podkarpackie.eu/; ciekawostkihistoryczne.pl/

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

Dzisiejsze imieniny