Ciekawostki historyczne: Budynek dawnej loży masońskiej w Legnicy

Budynek dawnej loży masońskiej znajduje się przy ulicy Piastowskiej 22 w Legnicy. Obiekt do 1933 roku był głównym miejscem spotkań wolnomularzy. Budynek z czerwonej cegły został wzniesiony w stylu neoromańskim w latach 1892 –1894 według projektu niemieckiego architekta Krugera. Od 1933 roku budynek przejęła niemiecka partia faszystowska NSDAP a po II wojnie światowej obiekt użytkowali Rosjanie. Od 1970 roku w budynku otwarto Archiwum Państwowe i bibliotekę. Obecnie w budynku mieści się Legnicka Biblioteka Publiczna.

Notka prasowa opisująca uroczystość otwarcia loży masońskiej:
Liegnitzer Tageblatt, 11 września 1894 r.

Nowy budynek loży przy Piastenstraβe zalśnił wczoraj uroczystymi dekoracjami. Ogród, który jeszcze przed kilkoma dniami przypominał plamę na pustyni, wyglądał wczoraj tak zachęcająco, iż nie było innego sposobu, jak tylko przyjąć, iż pan Inspektor Parku Stämmer ma jakieś powiązania z czarodziejami, którzy w ciągu nocy niczym krasnoludki służyły mu pomocą. Cały ogród, zwłaszcza grupa drzew wokół pozostałych platanów przyozdobiona dekoracyjnymi roślinami poprzeplatanymi świeżymi kwiatami stanowiła urzekający widok.

Historia obecnego gmachu biblioteki, dawnej siedziby loży masońskiej, ściśle łączy się z historią legnickiego związku wolnomularzy. Ich pierwsze spotkanie odbyło się późną jesienią 1811 r. Już 6 stycznia 1812 r. w Berlinie wystawiono akt założycielski legnickiego stowarzyszenia, któremu nadano nazwę „Loża Pitagoras”. Stało się to w niespełna sto lat po powołaniu w Londynie w 1717 r. pierwszego związku wolnomularzy, skupiającego dotkniętych kryzysem bezrobocia przedstawicieli zawodów budowlanych.

Początkowo spotkania legnickich wolnomularzy odbywały się prawdopodobnie  w tymczasowo wynajmowanych pomieszczeniach. W 1890 r. masoni zakupili zabudowaną działkę przy ul. Piastowskiej. Po rozbiórce stojącego tam domu rozpoczęli budowę nowej siedziby loży, którą oddano do użytku 9 września 1894 r.

Berliński architekt J. Kröger zaprojektował ją jako wolno stojący, dwukondygnacyjny budynek w stylu neoromańskim. Wejście główne do budynku akcentuje trójkątny szczyt, w którym umieszczono 8-polową rozetę. W jej przeszklonych polach przedstawiono symbole masonerii. Do budynku prowadzą dobrze zachowane, drewniane drzwi. Pomieszczenia rozmieszczone wokół holu dolnej kondygnacji pierwotnie pełniły funkcje: szatni, jadalni, pokoju konferencyjnego i sali koncertowej ze sceną. Hol przykrywa pozorne sklepienie bogato zdobione drewnianą dekoracją. Na górę prowadzą do dzisiaj zachowane, szerokie schody oświetlone przez umieszczone na półpiętrze okno z częściowo zachowanym witrażem. W pomieszczeniach górnej kondygnacji mieściły się: archiwum, biblioteka, pokój administracyjny, gabinet mistrza i sala główna – najważniejsze dla braci miejsce spotkań, obecnie Czytelnia Naukowa Legnickiej Biblioteki Publicznej. Sali głównej nadano charakter wnętrza sakralnego, konkretnie – trójnawowej bazyliki. Nawa główna nakryta jest pozornym sklepieniem o przekroju trapezu, wspartym na bogato zdobionych filarach. Zamyka ją półkolista absyda. Nawy boczne mają sklepienia kolebkowe. Biel ścian i sklepień ostro kontrastuje z łukami arkad i żebrami z ciemnej klinkierowej cegły oraz wykonanymi z ciemnego drewna gzymsami i podziałami sklepienia. Ciekawym i bardzo dekoracyjnym elementem wnętrza jest kuta w metalu, ażurowa konstrukcja umieszczona w górnej partii nawy, spinająca filary ze sklepieniem. Jej centralnym elementem jest rozeta - najczęściej pojawiający się motyw wystroju całego budynku. W okresie międzywojennym, aż do dojścia Hitlera do władzy, w gmachu obok pomieszczeń zajmowanych przez lożę mieściła się restauracja.

Naziści, po wydaniu zakazu działalności organizacji wolnomularskich, lożę znacjonalizowali i przekazali NSDAP. Do końca wojny mieścił się w niej powiatowy urząd opieki społecznej oraz stołówka. Po wojnie budynek przejęły i użytkowały stacjonujące w Legnicy wojska radzieckie. Od 1970 r. obiekt był siedzibą biblioteki i legnickiego oddziału Archiwum Państwowego we Wrocławiu, a od 2002 r. należy wyłącznie do Legnickiej Biblioteki Publicznej. Od 2001 r. w holu budynku biblioteki funkcjonuje Galeria LOŻA, gdzie wystawiane są prace artystów związanych z legnickim regionem, ilustratorów książek, fotografików i satyryków.

 

red./

źródło: http://liegnitz.pl/; polskaniezwykla.pl/; polska-org.pl/; portal.legnica.eu/

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

Dzisiejsze imieniny