Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem - Jan Matejko

Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem - Jan Matejko

24 maja 1543 roku zmarł Mikołaj Kopernik

Mikołaj Kopernik urodził się 19 lutego 1473 r. w Toruniu. Był najmłodszym, czwartym dzieckiem kupca toruńskiego Mikołaja i Barbary z domu Watzenrode. Zrewolucjonizował astronomię. Na jego odkryciu badania opierali m. in. Galileusz, Kepler czy Newton.

Po śmierci rodziców Mikołaj wraz z bratem Andrzejem dostał się pod opiekę wpływowego wuja - Łukasza Watzenrode, biskupa warmińskiego. Dzięki jego protekcji w roku 1491 Andrzej i Mikołaj rozpoczęli studia na Akademii Krakowskiej. Wykładali tam znakomici wykładowcy nauk ścisłych, a młodego Kopernika zainteresowała szczególnie astronomia, która w tym czasie przeżywała w Krakowie rozkwit. Po czterech latach nauki, w 1495 roku, wuj wezwał go do siebie do Lidzbarka Warmińskiego z zamiarem osadzenia go jako kanonika we Fromborku. W tym roku otrzymuje niższe święcenia.

Dzięki staraniom wuja Łukasza w 1496 wyjechał do Bolonii, by studiować prawo kanoniczne. I choć rok później został przyjęty do kapituły warmińskiej, nie zdecydował się wracać do Fromborka. W 1500 roku odbył podróż do Rzymu, gdzie wygłosił kilka prywatnych wykładów.

W 1501 roku na krótko powrócił na Warmię, po czym, już jako kanonik warmiński, uzyskał zgodę kapituły warmińskiej na rozpoczęcie kolejnych studiów medycznych w Padwie, gdzie kształcił się do 1503 roku. W tym też roku uzyskał doktorat z prawa kanonicznego w Ferrarze. Blisko osiem lat spędził we Włoszech, gdzie zdobył nie tylko wykształcenie, ale też rozwinął pasję astronomiczną. To w Bolonii przeprowadził swoje pierwsze obserwacje ciał niebieskich.

Pod koniec 1503 roku Kopernik powrócił do Polski na stałe. Osiadł na Warmii, gdzie do 1510 roku był w Lidzbarku Warmińskim sekretarzem i lekarzem przybocznym wuja, Łukasza Watzenrode.

W roku 1510 przeniósł się do Fromborka. Pełniąc funkcję kanonika, prowadził jednocześnie obserwacje astronomiczne. Zaczął wówczas spisywać swoje wielkie dzieło "O obrotach" („De revolutionibus").

W roku 1516 kapituła wybrała go na administratora swoich dóbr. Kopernik zamieszkał więc na zamku w Olsztynie, sprawując ten urząd do 1519 roku. W Olsztynie Mikołaj interesował się także zagadnieniami ekonomicznymi, czego wynikiem był opracowany przez niego projekt reformy monetarnej. Podczas wojny polsko-krzyżackiej (1520 -1521) dowodził obroną olsztyńskiego zamku przed Krzyżakami.

W 1521 roku Kopernik powrócił do Fromborka. Osiadł wewnątrz warowni, w wieży położonej na Wzgórzu Katedralnym, zwaną do dziś jego imieniem. Pełnił tu dziewięć różnych urzędów. Początkowo był wizytatorem, posłem i kanclerzem kapituły, później generalnym administratorem biskupstwa. Jako lekarz udzielał pomocy medycznej mieszkańcom miasteczka jak i okolicznych wsi. Do dziś zachowane są jego recepty, jakie przypisywał na różne schorzenia.

Dzięki zabiegom biskupa Jana Dantyszka, wieści o Koperniku i teorii heliocentrycznej dotarły do Wittenbergi i zainteresowały tamtejszego profesora matematyki Jerzego Joachima Retyka. W roku 1539 przybył on do Fromborka, by poznać Kopernika. Przez dwa lata Retyk był jego uczniem, zarówno w zakresie astronomii, jak i trygonometrii. W tym czasie pomagał Kopernikowi w przygotowaniu do druku rękopisu "De Revolutionibus". W 1541 roku Retyk opuścił Frombork, zabierając do Norymbergi przygotowany do druku rękopis. Pod koniec 1542 roku Kopernik w wyniku udaru mózgu został sparaliżowany i wymagał ciągłej opieki. Rewolucyjne dzieło "De Revolutionibus" wyszło drukiem w Norymberdze w roku 1543, w roku śmierci astronoma.

Mikołaj Kopernik – ciekawostki

Od roku 1616 do 1822 dzieło Kopernika było w kościelnym wykazie ksiąg zakazanych, zwanym też wykazem ksiąg zatrutych. Obecnie rękopis dzieła Kopernika przechowywany jest w Bibliotece Jagielońskiej.

Kopernik zajmował się badaniem przyczyn zarazy w Olsztynie. Odkrył, że jej głównym powodem był spożywany zanieczyszczony chleb, który wcześniej leżał na ziemi, po czym był konsumowany razem z brudem i zarazkami. Kopernik wpadł wówczas na pomysł, aby smarować pieczywo masłem, aby przywierający do pieczywa brud zniechęcał ludzi do jedzenia. W efekcie brudny chleb zniknął, zaraza ustąpiła, a smarowanie chleba masłem stało się popularne w całej Europie.

Mikołaj Kopernik zmarł we Fromborku 24 maja 1543 r.(jak podaje m.in. encyklopedia PWN)

 

red. P.S.

źródło: frombork.pl\

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content